Το Παρατηρητήριο για την ΚτΠ ολοκλήρωσε τη μελέτη του για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση στο Δημόσιο Τομέα, μόλις προσφάτως. Συγκεκριμένα, η μελέτη αφορά στη διείσδυση των ΤΠΕ στο Δημόσιο, τις ετοιμότητες και τις δεξιότητες των δημοσίων υπαλλήλων στη χρήση των ΤΠΕ, καθώς και την προσφορά ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις

Η μελέτη ασχολείται με τη διείσδυση των ΤΠΕ στο Δημόσιο διαφαίνεται πως η υφιστάμενη κατάσταση θα βελτιωθεί με την ολοκλήρωση των μεγάλων έργων ΤΠΕ, τα οποία βρίσκονται σε φάση υλοποίησης και ολοκλήρωσης. Παράδειγμα τέτοιων σημαντικών έργων είναι το έργο ΕΡΜΗΣ (Εθνική Πύλη της Δημόσιας Διοίκησης), το έργο «ΣΥΖΕΥΞΙΣ», το Εθνικό Σύστημα Ηλεκτρονικών Δημόσιων Προμηθειών και το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Περιφερειών. Η αύξηση της διείσδυσης της ευρυζωνικότητας και στον Δημόσιο Τομέα αναμένεται να δώσει μεγάλη ώθηση στις ηλεκτρονικές του υπηρεσίες.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε τη χρονική περίοδο Νοεμβρίου 2006 – Απριλίου 2007, ενώ συμμετείχαν διάφοροι δημόσιοι φορείς. Συγκεκριμένα: α) για την έρευνα των δεξιοτήτων των δημοσίων υπαλλήλων συμμετείχαν όλα τα Υπουργεία, 45 Γενικές Γραμματείες Υπουργείων και πανελλαδικό δείγμα από 60 ΔΟΥ και 55 Πολεοδομίες, β) για τη καταγραφή των συστημάτων συμμετείχαν 28 συνολικά Φορείς, στην πλειοψηφία τους Υπουργεία και Γενικές Γραμματείες. Σε επίπεδο Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης, η έρευνα απευθύνθηκε απογραφικά στις 13 Γενικές Γραμματείες των Περιφερειών και στις 57 Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις της χώρας, καθώς και σε πανελλαδικό δείγμα ΟΤΑ α’ βαθμού.

Τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης είναι τα παρακάτω:

(α) Πληροφοριακά Συστήματα Δημοσίων Φορέων

Κεντρική Διοίκηση

Οι πλέον διαδεδομένες εφαρμογές πληροφορικής αφορούν στην κάλυψη των βασικών λειτουργιών των οργανισμών, με το 53% των δημόσιων φορέων να διαθέτει λογισμικό e-mail και το 60% να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό πρωτόκολλο. Ωστόσο μόνο το 17% διαθέτει κάποια εφαρμογή ροής εργασίας (workflow) και διαχείρισης περιεχομένου (content management), εφαρμογές απαραίτητες, μεταξύ άλλων, για την υποστήριξη της αποτελεσματικής επεξεργασίας αιτημάτων πολιτών.

Αναφορικά με τη βιωσιμότητα των συστημάτων, προκύπτει ότι στη μεγάλη τους πλειοψηφία (77,7%) δε συνοδεύονται από συμβόλαια συντήρησης, ενώ τα συστήματα που συντηρούνται μέσω SLAs (Service Level Agreement) είναι λίγα (1,68%) και έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια.

Τοπική Αυτοδιοίκηση

Περιφέρειες

Με εξαίρεση τις μεγάλες Περιφέρειες, η κάλυψη των πληροφοριακών αναγκών γίνεται με αυτόνομες εφαρμογές (έτοιμα εμπορικά πακέτα) και αφορά κυρίως στις βασικές διεργασίες λειτουργίας και επικοινωνίας (αυτοματισμός γραφείου, πρωτόκολλο, e-mail), στην οικονομικο-διοικητική λειτουργία και στις μελετητικές/τεχνικές εργασίες.

Νομαρχίες

Γενικά εντοπίζεται ανομοιογένεια στο επίπεδο ανάπτυξής τους, με ορισμένες να αναπτύσσουν αυτόνομα εφαρμογές και άλλες να χρησιμοποιούν πολύ παλιές τεχνολογίες (π.χ. DOS). Παράλληλα, τα έργα των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων του ΕΠ ΚτΠ διατηρούν τις σύγχρονες εφαρμογές και σταδιακά δημιουργούν ένα ομοιογενές και λειτουργικό περιβάλλον εφαρμογών.

Δήμοι - Κοινότητες

Σχεδόν όλοι οι Φορείς διαθέτουν νέο-εγκατεστημένες εφαρμογές διαχείρισης πόρων, που όμως χρήζουν σημαντικών βελτιώσεων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις μικρών και μεσαίων Δήμων εμφανίζονται σημαντικά ελλείμματα μηχανογράφησης ζωτικών λειτουργιών (Μητρώα Αρρένων, Ληξιαρχείο, Δημοτολόγιο, κ.λπ.).

Παράλληλα με τα παραπάνω, σύμφωνα με τη σχετική μελέτη του Παρατηρητηρίου για την ΚτΠ, διαπιστώνεται ότι τα κυριότερα εμπόδια στον εκσυγχρονισμό των πληροφοριακών συστημάτων των τοπικών αυτοδιοικήσεων είναι μεν για τις περιφέρειες τα οργανωτικά και / ή γραφειοκρατικά προβλήματα (30,77%) και για τις Νομαρχίες και τους Δήμους, η έλλειψη πόρων και / ή χρηματοδότησης (20,00% και 27,81% αντίστοιχα). Αξίζει να αναφερθεί ότι, τόσο για τις Περιφέρειες, όσο και για τις Νομαρχίες, σημαντικό εμπόδιο αποτελεί και η απροθυμία και δυσκολία εκμάθησης νέων τεχνολογιών.

Όσον αφορά στη διασυνδεσιμότητα των εφαρμογών, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, δεν υπάρχει συγκεκριμένη διασύνδεση μεταξύ της κεντρικής διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης για τη συστηματική ροή πληροφοριών με συγκεκριμένο σύστημα πληροφορικής. Σε αυτή μάλιστα την κατεύθυνση σημειώνεται ότι περισσότερο από το 50% των φορέων της έρευνας καταγράφονται να μη διαθέτουν καμία διασυνδεδεμένη εφαρμογή.

Αλλά και μεταξύ των φορέων της κεντρικής διοίκησης, η εικόνα δε διαφέρει σημαντικά. Τα συστήματα αποτελούν, κατά κανόνα, αυτόνομες εφαρμογές (69%), ενώ, εσωτερικά σε κάθε Φορέα, είναι πολύ λίγα τα συστήματα που διασυνδέονται μεταξύ τους (13%) και αφορούν κυρίως διαδικτυακές πύλες που αντλούν στοιχεία από αντίστοιχα Ολοκληρωμένα Πληροφοριακά Συστήματα (ΟΠΣ). Διασύνδεση με συστήματα άλλων Φορέων συναντάται σε πολύ μικρό ποσοστό (18%) και αφορά κυρίως τη διασύνδεση με τραπεζικά συστήματα (π.χ. ΔΙΑΣ).

(β) Χρήση Νέων Τεχνολογιών από Δημόσιους Υπάλληλους

Σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης, από την έρευνα του Παρατηρητηρίου προκύπτει ότι σχεδόν η πλειοψηφία (92%) των υπαλλήλων διαθέτει Η/Υ που τους παρέχει η υπηρεσία τους, όμως μόνο 1 στους 3 υπαλλήλους κατέχει πιστοποιητικό γνώσης χειρισμού Η/Υ (37%) και διαθέτει λογαριασμό email που του παρέχεται από την υπηρεσία του (35%).

Στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης, η πλειοψηφία των υπαλλήλων των ΟΤΑ δηλώνουν ότι έχουν στη διάθεσή τους Η/Υ από την υπηρεσία τους (97,6%). Λογαριασμό email έχουν πολύ περισσότερο τα στελέχη των Περιφερειών (65,71%), λιγότερο τα στελέχη των Νομαρχιών (40,12%) και πολύ λιγότερο τα στελέχη των Δήμων και Κοινοτήτων (35,31%). Μόνο το 28,2% των υπαλλήλων των ΟΤΑ είναι κάτοχοι πιστοποιητικού γνώσης υπολογιστών.

Όσον αφορά στις δεξιότητες των υπαλλήλων στη χρήση ΤΠΕ, η τάση που διαμορφώνεται είναι ότι οι υπάλληλοι των Περιφερειών και των φορέων της κεντρικής Δημόσιας Διοίκησης έχουν πολύ καλύτερη απόδοση και σε αυτό φαίνεται να συμβάλουν:

• α) τα νέα σε ηλικία στελέχη,
• β) η καλύτερη εκπαίδευση των στελεχών και
• γ) η καλύτερη υποδομή από πλευράς κατάρτισης και υλικοτεχνικού εξοπλισμού (επάρκεια σε Η/Υ, ατομικός λογαριασμός ηλεκτρονικής αλληλογραφίας κ.λπ.).

Στον αντίποδα βρίσκονται οι Δήμοι και οι Κοινότητες, ενώ οι Νομαρχίες φαίνεται να είναι σε ενδιάμεση κατάσταση, αλλά αρκετά καλύτερη από τους Δήμους.

(γ) Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση στην Ελλάδα Κεντρική Διοίκηση

Σε επίπεδο παροχής ηλεκτρονικών υπηρεσιών προς τους πολίτες, σημειώνεται ότι από το σύνολο των 20 βασικών δημόσιων υπηρεσιών – όπως αυτές έχουν συμφωνηθεί και αξιολογούνται ετησίως από τα κράτη μέλη της ΕΕ –, μέχρι το τέλος του 2006 διατίθεντο πλήρως ηλεκτρονικά οι 8, ήτοι το 40% ποσοστό το οποίο είναι κοντά στον Ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το αντίστοιχο ποσοστό για το 2005 ήταν 25% (5 υπηρεσίες πλήρως ηλεκτρονικά διαθέσιμες).

Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι μόλις το 8% του πληθυσμού χρησιμοποιεί το Διαδίκτυο για συναλλαγές με το Δημόσιο, σε αντίθεση με το αντίστοιχο ποσοστό για τις επιχειρήσεις (με 10+ εργαζομένους) το οποίο ανέρχεται στο 71%.

Τοπική Αυτοδιοίκηση

Στην τοπική αυτοδιοίκηση διαπιστώθηκε ότι καμία Περιφέρεια δεν παρέχει ηλεκτρονικά τις υπηρεσίες της στους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ενώ μόνο οι 14 από τις 51 Νομαρχίες προσφέρουν ηλεκτρονικές υπηρεσίες (27,45%) με το αντίστοιχο ποσοστό για τους Δήμους να ανέρχεται σε 18,29%.